- ایرانگردی

کاغذکنان؛ بوم‌گردی در شهر سوخته

علی گل گلاب: دورتادورش را از سه طرف، رودخانه قزل اوزن احاطه کرده است. درمنتها اليه شرقي استان آذربايجان شرقي، باغ‌هاي کاغذکنان، فصل‌های رنگارنگی را به تصوير مي‌کشد؛‌ بهارش سبز، تابستان؛ تابلوی بی‌نظیر مزارع، پاییزش هزار رنگ وزمستانش؛ تا چشم کار می‌کند برف است و سپیدی.

نمای خانه‌ای در روستای سهل آباد یا سهلاوا. به دلیل مهاجرت ساکنانش مخروبه شده است

بخش کاغذکنان يکي از بخش‌هاي تابعه شهرستان ميانه در استان آذربايجان شرقي در شمال غربي ايران است و نام قديمي آن خونج بوده است.

اين بخش کوهستاني و ديدني روزگار پرفراز و نشيبي داشته است. کاغذ کنان از دوره سلجوقيان تا حمله مغول ازنظر تجاري معروف بوده است و (خونا) و (خونج) نام‌هايي هستند که تا قرن ششم و اوايل قرن هفتم به اين شهر اطلاق مي‌شده است.

ياقوت حموي جغرافي‌دان و تاريخ‌نويس مشهور در قرن هفتم در مورد بخش کاغذ کنان  نوشته است: “چون در آنجا کاغذ به کاغذ کنان معروف است”. تا خرابي شهر کاغذ کنان در قرن هفتم هجري، اين شهر ولايتي مستقل از ولايات آذربايجان بود و در دوره مغول نيز به‌صورت مستقل اداره مي‌شد و به قول حمدالله مستوفي در نزهه القلوب حقوق ديواني کاغذ کنان  پنج هزار دينار بود.

اکبر پرندي در کتاب “کاغذکنان در گذرگاه تاريخ ايران” مي‌نويسد: “بنا بر روايتي، خواجه نظام الملک، وزير آلب‏ ارسلان سلجوقي، در سفري که به آذربايجان‏ داشته در شهر”خونج”کارخانه‏ها يا کارگاه هايي‏ مشاهده مي‏کند که کاغذ توليد مي‏کردند و چون‏ از لفظ «خونا» اکراه داشت گفته است که اينجا، نه خونج بلکه”کاغذکنان”است.

آثاری از شهر سوخته کاغذکنان، در غرب شهر فعلی آقکند و وشهرک صنعتی کاغذکنان،  همچنان موجود است و نیامزند رسیدگی و توجه بیشتر مسوولان دولتی است.

کاغدکنان علاوه بر تاريخ پر فراز و نشيب، جاذبه‌هاي ديدني زيادي دارد. يکي از ديدني ترين جاذبه‌هاي تاريخي که در دل طبيعت قرار داد، قلعه سنگي(داش قالا) در منطقه کوهستاني شمال کاغذکنان و نزديک به دره رودخانه قزل‌اوزن است.

وجود دره هاي عميق و صخره هاي بزرگ و همچنين مناظر زيباي طبيعي، قله سنگي بخش کاغدکنان را به يک دژ طبيعي نفوذ ناپذير و از بهترين نقاط گردشگري ميانه تبديل کرده است.

اين قلعه که به صورت روستا در آمده، در زمان هاي گذشته، قلعه سنگي بوده كه با استقرار ترکمانان سعدلو در کاغذکنان اين محل به يک مرکز نظامي تبديل شد.

در سال1172 هـ.ق محمدخان سعدلو حاکم کاغذکنان و خلخال، حصارهايي در پايين قلعه و اطراف آن ساخت و در سال 1203 هـ . ق ساختمان و برج هايي بر قلعه افزود. اين قلعه چندين بار در معرض خطر و محاصره مهاجمان قرار گرفت. در سال 1173 هـ.ق کريم خان زند به کاغذکنان حمله آورد و محمدحسن خان سعدلو را در آنجا محاصره کرد.  محمد حسن خان پس از يک ماه تحمل محاصره سر انجام تسليم کريم خان شد.

اين قلعه را نيروهاي ذوالفقارخان افشار خمسه نيز در سال 1194 هـ.ق محاصره کردند و در جنگي ذوالفقارخان شکست خورده و قلعه از محاصره قواي وي خارج شد.

راه پله ورودی قلعه سنگی- داش قالا

منطقه حفاظتشده کاغذکنان

منطقه حفاظت‌شده کاغذ کنان با مساحت 50624 هکتار در بخش کاغذ کنان، در جنوب شهرستان ميانه قرار داشته و در سال 1390 از وضعيت شکارممنوع به منطقه حفاظت‌شده ارتقاءيافته است. اين منطقه از نظر واحدهاي ژئومورفولوژي داراي سه واحد کوهستاني، تپه‌اي و دشتي بوده و رودخانه قزل‌اوزن به‌عنوان زيستگاه آبي نه تنها آب موردنياز وحوش را تأمين مي‌کند بلکه به‌عنوان يک خرد زيستگاه در داخل منطقه حفاظت‌شده کاغذ کنان قرار دارد.

پوشش گياهي: از مهم‌ترين گياهان منطقه حفاظت‌شده کاغذ کنان مي‌توان به خشخاش، علف پشمکي، سير کوهي، گاوزبان، زرد پياز، انواع يونجه، فستوک گوسفندي، آويشن، کلاه ميرحسن، جو وحشي، علف گندمي، پونه، کاکوتي، اسپرس، ميخک، بومادران، بابونه، سياه تلو، زرشک، قره ميخ، آلوچه وحشي، نسترن، شيرخشت، قره تيکان، چاکلانقوش، ازگيل، بيد، دوشان آلماسي، گلابي وحشي، بلوط و زبان‌گنجشک اشاره نمود.

گونه‌هاي شاخص جانوري: گونه‌هاي شاخص جانوري منطقه حفاظت‌شده کاغذکنان اعم از پستانداران شامل پلنگ، کل و بز، آهو، سياه‌گوش، خرس قهوه‌اي، گربه وحشي، کفتار، رودک، تشي، راسو، جوجه‌تيغي، سمور سنگي، شنگ، گراز، گرگ، روباه، خرگوش، سنجاب زميني، خفاش نعل اسبي مديترانه‌اي و انواع مختلفي از جوندگان مي‌باشند.

پل پردليس

پل پردليس بر روي رودخانه قزل اوزن واقع است. اين پل داراي 9 دهنه بوده که طاق چهار دهنه آن خراب‌شده است. عرض دهنه اول از سمت جنوب تقريباً هفت متر، دهنه دوم هشت متر، و دهنه سوم نه و نيم متر است. اين پل داراي پنج پايه سنگي است که با آهک و ساروج ساخته‌شده است.

پل زيبا و تاريخي پردليس معبر کليه کساني بود که در جهت شمال و جنوب به هر دليلي از اردبيل مي‌گذشتند. بسياري از سياحان و مأموران و مسافران داخلي و خارجي که از ايران به قفقاز و روسيه مي‌رفتند و يا از آن سرزمين‌ها به ايران مي‌آمدند ناگزير از اين پل، که در خاک کاغذ کنان يا خونج قرار داشت، مي‌گذشتند.

پل پردليس يکي از آثار ارزشمند تاريخي آذربايجان شرقي است که عظمت و زيبايي آذربايجان به‌خصوص بخش کاغذ کنان را به رخ گردشگران مي‌کشد.

پل پردليس بر روي رودخانه قزل اوزن واقع شده و داراي 9 دهنه بوده که طاق چهار دهنه آن خراب ‌شده است.

و باغهاي کاغذکنان

يکي از ويژگي‌هاي بارز کاغذکنان باغ‌هاي به هم پيوسته‌اي است که از بالاترين نقطه کاغذکنان شروع مي‌شود وتا رودخانه قزل اوزن در چندين دره امتداد مي‌يابد. در اين باغ‌ها به جز ميوه‌هاي مناطق گرمسير، انواع متنوعي از محصولات باغي وجود دارد که در فصل‌های مختلف سال،  مثل تابلوي بي نظير و عظيم نقاشي، چشم بينندگان را خيره مي‌کند.

نمایی از طبیعت روستای رشید آباد بخش کاغذکــنان

راه‌‌های دسترسی

اصلي‌ترين راه  رسيدن به اين بخش، ان آزادراه سرچم اردبيل است که استان اردبيل را به آزادراه تهران تبريز متصل مي‌کند و فاصله آن تا تهران را 4 ساعت کاهش مي‌دهد.  براي اقامت مي‌توانيد از خانه‌هاي محلي و يا هتل‌هاي شهرهاي خلخال (حدود 25 کيلومتر از سمت شرق) و ميانه (حدود 25 کيلومتر از سمت غرب) مي‌توان انتخاب کرد. 

چشم انذازی زیبا و بی نظیر از طبیعت و جاده روستای گو یا گئو در بخش کاغذکنان میانه. حاشیه رود #قزل_اوزن.
نام این روستا gew احتمالا نشان از قدمت تاریخی این روستا دارد.
به اشتراک بگذارید

About یاشار محمدی

Read All Posts By یاشار محمدی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *